وکیل جرایم رایانه ای

وکیل جرایم رایانه ای علی رغم آنکه شاخه ای نوظهور در علم حقوق می باشد اما با توجه به گسترش استفاده از وسایل ارتباط جمعی نقش پر رنگی را در حمایت از مردمی که از افراد سوء استفاده گر در فضای مجازی آسیب دیده‌اند، ایفا می کند. وکیل جرایم رایانه‌ای امروزه سمتی شناخته شده از سوی مراجع قانونی و عموم مردم است.

پیشرفت روز افزون علوم رایانه‌ای که منجر به ارتقای سطح ارتباطات در فضای مجازی شده و نیز امکان استفاده و بهره وری ساده و آسان از فضای مجازی توسط عموم مردم، در عین دارا بودن مزایای بسیار زیاد، از گزند افرادی که در آن به بروز رفتارهای ناهنجار و ناشایست می پردازند در امان نمانده است. افزایش رفتارهای ناهنجار و آسیب دیدن افراد بسیار زیادی در فضای مجازی، موجب تدوین قانون جرایم رایانه‌ای در سال ۱۳۸۸ گردید.

یکی از حقیقی ترین جلوه های تغییر اساسی در سبک زندگی مردمان عصر حاضر، پس از وقوع انقلاب فن آوری در عرصه علوم ارتباطات است. در طی ده سال اخیر این تحولات با سرعت و تنوع بسیار شگرفی به وقوع پیوست و با همین شتاب زندگی مردم و شیوه برقراری ارتباطات روز به روز از شکل سنتی فاصله بیشتری گرفت و موجب به وجود آمدن مناسبات جدید بین مردم گردید. سهل الوصل شدن و عمومیت پیدا کردن استفاده از اینترنت، کامپیوتر و گوشی های هوشمند بین اقشار مختلف جامعه در سنین و مشاغل گوناگون، همان گونه که دارای ابعاد مثبت است و امکانات فراوانی را ایجاد کرده است، ابعاد منفی و مشکلات خاص خود را نیز دارا می باشد.

تصور دنیای امروز بدون اینترنت و شبکه های اجتماعی، چه در عرصه مشاغل و چه در روابط افراد و اقشار مختلف، غیرممکن است. امروز از دانش آموز شش ساله گرفته تا روسا و سران یک مملکت و حتی زنان و مردان پا به سن گذاشته، بدون استفاده از امکانات فضای مجازی قادر به انجام امور جاری خود نخواهند بود چرا که این فضا، در تمام امور زندگی مردم ورود پیدا کرده است وعلاوه بر دادن خدمات بسیار، انجام بسیاری از امور را آسان تر کرده و باعث صرفه جویی بسیار زیاد در زمان شده است.

اما ابعاد منفی، کارکردها و حتی خطرات این فضا، بر هیچ کس پوشیده نیست و بسیاری از ما ممکن است هنگام حضور در فضای مجازی و استفاده از امکانات آن با مشکلات و ناهنجاری های غیراخلاقی و بعضا مجرمانه آن که توسط افراد سوءاستفاده گر ایجاد می شود مواجه شده باشیم و حتی ممکن است برخی از ما جز دسته افراد آسیب دیده نیز محسوب شویم.

از همه بدتر آن که علی رغم اعمال شیوه های پی گیرانه و رسیدگی های قضایی، تعداد متخلفان فضای مجازی و جرایم رایانه ای و سایبری روز به روز در حال افزایش است. پرونده های بسیار زیادی در دادسراهای به دست وکیل جرایم رایانه ای قرار می رسد و افراد بسیار زیادی برای مشاوره به خاطر حل مشکلات مربوط به فضای مجازی به وکیل جرائم رایانه ای مراجعه می کنند.

«ویژگی انحصاری جرائم سایبری» یکی از نکات مهم و اساسی و وجه تفاوت آن ها با جرایم سنتی است. چرا که به همین خاطر وکیل جرائم رایانه ای و سایبری ناگزیر است علاوه بر افزایش دانش حقوقی خود، شیوه های دفاعی خود در دادسراها را مطابقت دهد با تکنیک های مدرنی که بسیاری از مردم و وکلای سنتی از آن بی خبر هستند.

به واسطه تغییرات و پیشرفت های روزافزون علوم رایانه ای و ارتباطی در فضای مجازی و متفاوت شدن تکنیک هایی که از سوی متخلفین سایبری به کار برده می شود، کار وکیل جرائم رایانه ای مدام دشوارتر و لزوم استفاده از وکیل جرائم رایانه ای و سایبری بیشتر می شود.

وکیل جرایم رایانه ای

در زمینه جرائم رایانه و اینترنتی در طول سالیان اخیر چند قانون مختلف وضع گردیده است. نخستین بار در سال ۱۳۸۸، یکی از مهم ترین قوانین فضای مجازی با عنوان قانون جرائم رایانه ای وضع گردید. در سال ۱۳۹۳، قانون دادسری الکترونیکی متعاقب آن تصویب شد و در آن قانون مسائل ماهوی از مسائل شکل جدا شد. چنین تفکیکی در قانونی که با عنوان جرائم رایانه ای در سال ۱۳۸۸ وضع گردیده بود دیده نشده است.

جرائم رایانه ای و سایبری حوزه جدیدی را در حقوق کیفری و جزایی ایجاد کرده و قوانین آن خاص محسوب می شوند؛ اما نکته حائض اهمیت در این مورد آن است که، علی رغم آن که بیش از ده سال از تصویب قانون جرایم رایانه ای و تشکیل دادسرای مربوط به آن می گذرد هنوز هم بسیاری از وکلا و حقوقدانان و گاهی حتی قضات، با مسائل خاص و نکات ریز این جرائم آشنایی کافی را ندارند؛ همین موضوع، اهمیت مشورت گرفتن با یک وکیل جرائم رایانه ای زبده را دو چندان می کند.

وکیل جرائم رایانه ای تنها در صورتی می تواند در دادگاه های مربوط به جرایم رایانه ای و سایبری به درستی از موکلش دفاع کند که علاوه بر تسلط و آگاهی کامل از مسائل حقوقی و قضایی، تا حدودی با مباحث تخصصی مربوط به رایانه و اینترنت نیز آشنا باشد. حتی گاهی ممکن است لازم شود که یک وکیل جرائم رایانه ای برای دفاع بهتر از موکلش در دادگاه پیش از حضور در جلسه، با متخصصین مربوط به علوم رایانه ای و اینترنت مشورت نماید و مستندات پرونده و مسائل قانونی را با دانش آن ها مطابقت دهد تا نتیجه جلسه رسیدگی به پرونده مربوط به جرائم رایانه ای مطلوب تر و موفقیت آمیز تر شود.

در ادامه به چند نمونه از متداول ترین جرائم رایانه ای اشاره می نماییم:

  • انتشار تصاویر و فیلم های مبتذل
  • پخش فیلم و عکس های خصوصی دیگران و یا هر عکس و فیلمی که مربوط به اشخاص غیر بوده، بدون رضایت صاحبان آن
  • کلاهبرداری های رایانه ای
  • هک سایت، حمله های سایبری و کلاهبرداری های مالی
  • هک اکانت های شخصی افراد غیر، و دسترسی به اطلاعات شخصی آنان
  • راه اندازی و یا حصول مال از طریق سایت های شرط بندی و قمار
  • نشر اکاذیب، فحاشی، توهین و تهدید
  • تهدید به انتشار تصاویر و یا صحبت های خصوصی انجام شده در فضای مجازی
  • مبادرت به اخاذی از طریق تهدید افشای اطلاعات و یا تصاویر مربوط به دیگران
  • استفاده از داده های مجعول و جعل رایانه ای
  • تخریب و اختلال در داده های رایانه ای و مخابراتی
  • سرقت و شنود رایانه ای و مخابراتی
  • جرائم رایانه ای مربوط به کپی رایت، تروریسم رایانه ای و پول شویی
  • شرکت های هرمی و شرکت های مدعی بازاریابی شبکه ای و …

مواردی که در بالا اشاره شد موضوع عمده پرونده هایی را تشکیل می دهد که به دادسرای رسیدگی به جرایم رایانه ای ارجاع داده می شوند.
پس از صدور کیفرخواست، پرونده های مربوط به جرائم رایانه ای به دادگاه کیفری دو فرستاده می شوند و پلیس فتا به عنوان ضابط دادگستری، نقش مهمی را در پیگیری مسائل مربوط به پرونده، ایفا خواهد کرد. پلیس متخصص فضای سایبری(فتا)، در نخستین گام به استخراج آی پی ((IP متهم، جهت بررسی اطلاعات و گردآوری مستندات موارد اتهامی می پردازد.

چه مجازات هایی در انتظار افرادی است که به عنوان مجرم در دادسرای جرائم رایانه ای علیه آن ها حکم صادر شده باشد؟

  • مسدودسازی صفحه اینستاگرام یا کانال تلگرام، فیلتر کردن سایت حتی پیش از احضار متهم به دادسرا
  • مسدودسازی حساب بانکی افرادی که از طریق فضای مجازی به کلاهبرداری مالی پرداخته اند
  • ممنوع الخروج کردن برخی از مجرمین با توجه به نوع جرم آن ها
  • رد مال و پرداخت جزای نقدی به منظور جبران خسارت فرد بزه دیده
    و …

با وجود تمام این توضیحات ممکن است این سوال پیش بیاید که نقش وکیل جرایم رایانه ای که گاهی در اصطلاح وکیل سایبری نیز نامیده می شود، در پیشبرد یک پرونده چیست؟

برای یافتن و انطباق حکم در پرونده های جرائم سایبری، تشخیص درست، مهم ترین اصل است. اگر وکیل جرائم رایانه ای موضوع را به درستی تشخیص دهد، احتمال پیروزی در دادگاه و گرفتن حق بسیار بالا می رود. مثلا ممکن است موضوع یک پرونده چند شکایت در خصوص کلاهبرداری رایانه ای باشد ولی در جایی اتهام کلاهبرداری صدق کند و در جایی دیگر به عنوان مثال پرونده های حقوقی مربوط به الزام به انجام تعهد و یا استرداد وجه، استفاده ازعنوان «کلاهبرداری» اشتباه باشد.

لزوم استفاده از وکیل جرائم رایانه ای و یا به عبارت دیگر وکیل سایبری چیست؟
پرسش هایی وجود دارد که تنها یک وکیل جرائم رایانه ای کارآزموده و مجرب می تواند به آن ها پاسخ دهد.

چند نمونه از سوالاتی که پاسخ صحیح آن ها را فقط یک وکیل حاذق با اطلاعات به روز و قوی می داند؟

  • اگر جرمی از طریق اکانتی در یک شبکه اجتماعی نظیر تلگرام، اینستاگرام، واتس اپ و یا … صورت پذیرفته با شد، پاک شدن و از بین رفتن آن اکانت چه تغییراتی را می تواند در نتیجه پرونده به وجود آورد؟
  • استفاده از اسکرین شات به چه دردی می خورد و در کجاها به کار می آید و چه زمان هایی استفاده از آن ها ممنوع است؟
  • در مورد کدام پرونده ها امکان مسدود شدن حساب بانکی مجرم وجود دارد؟
  • با چه دلایلی می توان به اعاده حیثیت پس از نشر اکاذیب پرداخت؟

با توجه به آنچه که در سطور بالاتر گفته شد شاید لازم باشد در مورد برخی از مفاهیم توضیحات بیشتری ارائه شود؛ شاید بد نباشد که بدانیم به لحاظ قانونی، داده رایانه ای به چه چیزی اطلاق می شود و ادله الکترونیکی چیست؟

در ابتدا به توضیح «داده رایانه ای» در حوزه قانون و قضا از دیدگاه وکیل جرائم رایانه ای می پردازیم:
هرگونه اطلاعات، مفهوم و یا نمادی از رخداد که از طریق فناوری های مدرن اطلاعات تولید، وسایل الکترونیکی و یا نوری، دریافت، ذخیره، پردازش و یا ارسال شوند، داده رایانه ای نامیده می شود.

اما از دیدگاه وکیل جرایم رایانه ای چه چیزی «ادله الکترونیکی» نامیده می شود؟
هرگونه نرم افزار یا سخت افزار یا داده الکترونیکی که حاوی اطلاعاتی ارزشمند باشد که از طریق آن بتوان ادعا، دفاع و یا جرم را به شیوه استدلال قضایی اثبات نمود ادله الکترونیکی نامیده می شود.

مجرمین جرایم رایانه ای به عموما به دو دسته «هکرها» و «کراکرها» تقسیم می شوند.

هکرها: برنامه نویسان باهوشی هستند که تنها به قصد رفع کنجکاوی، حساب افراد مختلف را هک می کنند و به اطلاعات آن ها دسترسی پیدا می کنند، ولی در آن اطلاعات، دخل و تصرفی ایجاد نمی نمایند و نیز مبادرت به انتشار آن اطلاعات نمی کنند.

کراکرها: کراکرها، هکرهایی هستند که با نیت آسیب رسانی وارد عمل شده و اقداماتی مانند پاک یا ویروسی کردن فایل ها، کلاهبرداری و … انجام می دهند.
و در پایان باید گفت که یک وکیل سایبری و یا به عبارتی دیگر، وکیل جرایم رایانه ای، می تواند هم پیش از تشکیل پرونده و هم پس از اقامه دعوی در دادسرا با ارائه مشاوره حقوقی مفید، شما را از سلسله قوانین پیچیده آگاه نماید تا به حق و حقوق خود برسید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست